#58 DE WERELD AANWIJZEN
Teacher Artistry als anker in onvoorspelbare leeromgeving
Liz Wientjes
4/1/2026
DE WERELD AANWIJZEN
Teacher Artistry als anker in
onvoorspelbare leerruimtes
Met Hanke Drop
"Creatiekracht is wat ons mens mens maakt"
DE WERELD AANWIJZEN
Teacher Artistry als anker in
onvoorspelbare leerruimtes
Met Hanke Drop
"Creatiekracht is wat ons mens mens maakt"
“Good teaching depends upon artistry and aesthetic considerations. It is increasingly recognized that teaching in many ways is more like playing in a jazz quartet than following the score of a marching band.
Knowing when to come in and take the lead, knowing when to bow out, knowing when to improvise ... are all aspects of teaching that follow no rule, they need to be felt. Much of good teaching is like that”.
Elliott Eisner
“Good teaching depends upon artistry and aesthetic considerations. It is increasingly recognized that teaching in many ways is more like playing in a jazz quartet than following the score of a marching band.
Knowing when to come in and take the lead, knowing when to bow out, knowing when to improvise ... are all aspects of teaching that follow no rule, they need to be felt. Much of good teaching is like that”.
Elliott Eisner
De wereld aanwijzen. Het zijn van die kleine uitspraken, die juist grote diepte door hun nuance creeren. Wat als wij onderwijzers onze rol zien als het aanwijzen van de wereld?
Dit verdiepende gesprek met de bijzondere veelzijdige Hanke Drop, laat mij telkens als ik ons gesprek terugluister een extra laagje van belichaming ontdekken.
Haar opening met Paultje en het paarse krijtje is een uitnodiging naar het werken in het moment met verbeelding. Met zijn paarse krijtje wijst hij de wereld aan in haar onvoorspelbaarheid.
Onderwijs speelt zich ook veel af in het domein van het veranderlijke “onderwijs is geen lineair proces waarin je iets ‘erin stopt’ en er voorspelbaar iets uitkomt.
De klas is geen machine. Het is een mini-samenleving.”
We praten in onderwijs echter veel over doelen, resultaten en structuren. Sterker nog daar zijn de schoolsystemen sterk op ingericht. Maar wat als de essentie van onderwijs zich juist onttrekt aan controle?
In dit gesprek met Hanke verkenden we een ander perspectief op leraarschap: teacher artistry. Een manier van werken waarin de docent niet alleen kennis overdraagt, maar vooral schept, afstemt en reageert in het moment.
Daarvoor maken we zowel een uitstapje naar het meest recente boek: “Leraar zijn: ambachtelijk & Kunstzinnig” dat Hanke schreef samen met Gert Biesta, Patrick van der Bogt, Hanke Drop, Saar Frieling & Bart van Rosmalen, als naar haar proefschrift: playing in a jazz quartet or marching in a brass band? Exploring practices of teacher artistry.
De Levende Lessen uit de Jazz, bieden een prachtige metafoor voor het kantelen van controle naar creatie. In plaats van proberen alles te beheersen, vraagt dit om:
aanwezigheid
waarnemingsvermogen
responsiviteit
en het vermogen om te improviseren
En daarbij is de gemeenschap een cruciale factor! De kracht van Jazz muziek komt voort uit die gezamenlijke afstemming vanuit: verschillende perspectieven, emoties en spanningen, onverwachte wendingen en voortdurend veranderende dynamieken —> die minisamenleving he :)
Gaan je wenkbrauwen nu omhoog? Te veel gedoe, al druk genoeg? Juist dan is dit gesprek verhelderend, want het is niet iets erbij. Het vraagt wel om een beetje moed... durf jij?
Daarnaast krijg ik regelmatig vragen van leraren met zorgen over “hoe belichaming ‘te implementeren’?” Naast deze gekke paradox te ontwarren, deelt Hanke ook een kwetsbaar voorbeeld over haar spreeuwenkolonie sessie waar ze de geest niet meer terug de fles in kreeg.
Kom luisteren voor een onderzoekend, menselijk en avontuurlijk gesprek over de kwetsuren en kwaliteiten van belichaming in de leerruimte. Boordevol tips, links en materiaal om verder in te grasduinen.
Meer van het doen? Begrijpen we, laat je dan inspireren door Hanke haar practice. Ontworpen door Arawana Hayashi, vanuit Social Presencing Theatre. Onderzoek hoe je met een simpele oefening de minisamenleving in jouw klas kan aanwakkeren.
Strong Back. Open Front. Soft Eyes!
" Teacher artistry gaat als begrip, maar ook als ander beeld van het leraarschap heel erg over improvisatie. En daar komt ook embodiment, de belichaming heel erg om de hoek. Ook voor Eisner trouwens, die daar ook voortdurend opmerkingen over maakt. Dat het lichaam er zo toe doet in onderwijs En dat het zo lijkt alsof het niet zo is. ook stilgemaakt denk ik ..."
Levende lessen uit de Jazz
De wereld aanwijzen. Het zijn van die kleine uitspraken, die juist grote diepte door hun nuance creeren. Wat als wij onderwijzers onze rol zien als het aanwijzen van de wereld?
Dit verdiepende gesprek met de bijzondere veelzijdige Hanke Drop, laat mij telkens als ik ons gesprek terugluister een extra laagje van belichaming ontdekken.
Haar opening met Paultje en het paarse krijtje is een uitnodiging naar het werken in het moment met verbeelding. Met zijn paarse krijtje wijst hij de wereld aan in haar onvoorspelbaarheid.
Onderwijs speelt zich ook veel af in het domein van het veranderlijke “onderwijs is geen lineair proces waarin je iets ‘erin stopt’ en er voorspelbaar iets uitkomt.
De klas is geen machine. Het is een mini-samenleving.”
We praten in onderwijs echter veel over doelen, resultaten en structuren. Sterker nog daar zijn de schoolsystemen sterk op ingericht. Maar wat als de essentie van onderwijs zich juist onttrekt aan controle?
In dit gesprek met Hanke verkenden we een ander perspectief op leraarschap: teacher artistry. Een manier van werken waarin de docent niet alleen kennis overdraagt, maar vooral schept, afstemt en reageert in het moment.
Daarvoor maken we zowel een uitstapje naar het meest recente boek: “Leraar zijn: ambachtelijk & Kunstzinnig” dat Hanke schreef samen met Gert Biesta, Patrick van der Bogt, Hanke Drop, Saar Frieling & Bart van Rosmalen, als naar haar proefschrift: playing in a jazz quartet or marching in a brass band? Exploring practices of teacher artistry.
De Levende Lessen uit de Jazz, bieden een prachtige metafoor voor het kantelen van controle naar creatie. In plaats van proberen alles te beheersen, vraagt dit om:
aanwezigheid
waarnemingsvermogen
responsiviteit
en het vermogen om te improviseren
En daarbij is de gemeenschap een cruciale factor! De kracht van Jazz muziek komt voort uit die gezamenlijke afstemming vanuit: verschillende perspectieven, emoties en spanningen, onverwachte wendingen en voortdurend veranderende dynamieken —> die minisamenleving he :)
Gaan je wenkbrauwen nu omhoog? Te veel gedoe, al druk genoeg? Juist dan is dit gesprek verhelderend, want het is niet iets erbij. Het vraagt wel om een beetje moed... durf jij?
Daarnaast krijg ik regelmatig vragen van leraren met zorgen over “hoe belichaming ‘te implementeren’?” Naast deze gekke paradox te ontwarren, deelt Hanke ook een kwetsbaar voorbeeld over haar spreeuwenkolonie sessie waar ze de geest niet meer terug de fles in kreeg.
Kom luisteren voor een onderzoekend, menselijk en avontuurlijk gesprek over de kwetsuren en kwaliteiten van belichaming in de leerruimte. Boordevol tips, links en materiaal om verder in te grasduinen.
Meer van het doen? Begrijpen we, laat je dan inspireren door Hanke haar practice. Ontworpen door Arawana Hayashi, vanuit Social Presencing Theatre. Onderzoek hoe je met een simpele oefening de minisamenleving in jouw klas kan aanwakkeren.
Strong Back. Open Front. Soft Eyes!
Levende lessen uit de Jazz
" Teacher artistry gaat als begrip, maar ook als ander beeld van het leraarschap heel erg over improvisatie. En daar komt ook embodiment, de belichaming heel erg om de hoek. Ook voor Eisner trouwens, die daar ook voortdurend opmerkingen over maakt. Dat het lichaam er zo toe doet in onderwijs En dat het zo lijkt alsof het niet zo is. ook stilgemaakt denk ik ..."
TEACHER ARTISTRY
In september 2025 promoveerde Hanke op een onderzoek naar onderwijsvernieuwing waarbij de leraar niet alleen kennis overdraagt, maar zich ook met de wereld en zijn of haar studenten verbindt. Ze gebruikt daarbij een prachtige metafoor uit de muziek, en daarvandaan kwam ook de titel voor haar belichaamde levenswerk: Playing in a Jazz Quartet or Marching in a Brass Band. Haar downloadbare proefschrift vind je hier en een doorbladerversie vind je hier.
Kort na haar promotieonderzoek, in oktober 2025 verscheen een eigentijds boek ook over Teacher Artistry samen met 5 belichaamde onderwijzers: Pieter Baay, Gert Biesta, Patrick van der Bogt, Saar Frieling & Bart van Rosmalen, Leraar zijn: Ambachtelijk en kunstzinnig. Uitgegeven door uitgeverij Telos: en hier te bestellen.
Rob van der Poel (Nivoz) was bij de boekpresentatie van Leraar zijn: Ambachtelijk en kunstzinnig en schreef hier een mooie bespiegeling over.
Tjip de Jong maakte een Tjipcast met Joop Berding (pedagoog en opvoedingsfilosoof) en Hanke, over de intrigerende vraag “Kan schoonheid een ideaal in onderwijs zijn?” Luister hier
//HANKE'S BETROKKENHEID
POORT VAN HOOP
In de podcast spreken we over (de aankondigingsaffiche van) de film "Ik ben vergeten in welke taal ik droom”. Deze film, gemaakt door Shahab Albonaser, voor en van en samen met het onderzoek dat we als onderzoeksgroep Poort van Hoop (Oumar Barry, Peter Hendriks, Rania Abdulsattar en Hanke Drop) deden naar de zoektocht van jonge mensen met een vluchtverleden in de Nederlandse samenleving, waarvan onderwijs natuurlijk een heel belangrijk deel is, is hier te zien.
Shahab Albonaser maakte nog een (eerdere) film op basis van het onderzoek van Poort van Hoop: “De Brief”. Deze vind je hier. De films zijn in het onderwijs te gebruiken.
Ook het boek over het onderzoek van Poort van Hoop is in onderwijs op allerlei manieren te gebruiken: Niet meer (slechts) een vluchteling, dat je hier kunt downloaden.
Er zijn ook twee podcasts:
Werken met studenten met een vluchtverleden vind je hier (over de pre-bachelor voor studenten met een vluchtverleden) hier (met de video ‘jong-leren met verschil’).
Samenwerken met studenten aan ‘jong-leren met verschil’ vind je hier
Een artikel over ‘bildung/persoonsvorming doen’ door en met leraren van het vmbo vind je hier.
Onderzoek naar de derde ruimte, ‘where both can live’, vind je hier.
TEACHER ARTISTRY
In september 2025 promoveerde Hanke op een onderzoek naar onderwijsvernieuwing waarbij de leraar niet alleen kennis overdraagt, maar zich ook met de wereld en zijn of haar studenten verbindt. Ze gebruikt daarbij een prachtige metafoor uit de muziek, en daarvandaan kwam ook de titel voor haar belichaamde levenswerk: Playing in a Jazz Quartet or Marching in a Brass Band. Haar downloadbare proefschrift vind je hier en een doorbladerversie vind je hier.
Kort na haar promotieonderzoek, in oktober 2025 verscheen een eigentijds boek ook over Teacher Artistry samen met 5 belichaamde onderwijzers: Pieter Baay, Gert Biesta, Patrick van der Bogt, Saar Frieling & Bart van Rosmalen, Leraar zijn: Ambachtelijk en kunstzinnig. Uitgegeven door uitgeverij Telos: en hier te bestellen.
Rob van der Poel (Nivoz) was bij de boekpresentatie van Leraar zijn: Ambachtelijk en kunstzinnig en schreef hier een mooie bespiegeling over.
Tjip de Jong maakte een Tjipcast met Joop Berding (pedagoog en opvoedingsfilosoof) en Hanke, over de intrigerende vraag “Kan schoonheid een ideaal in onderwijs zijn?” Luister hier
POORT VAN HOOP
In de podcast spreken we over (de aankondigingsaffiche van) de film "Ik ben vergeten in welke taal ik droom”. Deze film, gemaakt door Shahab Albonaser, voor en van en samen met het onderzoek dat we als onderzoeksgroep Poort van Hoop (Oumar Barry, Peter Hendriks, Rania Abdulsattar en Hanke Drop) deden naar de zoektocht van jonge mensen met een vluchtverleden in de Nederlandse samenleving, waarvan onderwijs natuurlijk een heel belangrijk deel is, is hier te zien.
Shahab Albonaser maakte nog een (eerdere) film op basis van het onderzoek van Poort van Hoop: “De Brief”. Deze vind je hier. De films zijn in het onderwijs te gebruiken.
Ook het boek over het onderzoek van Poort van Hoop is in onderwijs op allerlei manieren te gebruiken: Niet meer (slechts) een vluchteling, dat je hier kunt downloaden.
Er zijn ook twee podcasts:
Werken met studenten met een vluchtverleden vind je hier (over de pre-bachelor voor studenten met een vluchtverleden) hier (met de video ‘jong-leren met verschil’).
Samenwerken met studenten aan ‘jong-leren met verschil’ vind je hier
Een artikel over ‘bildung/persoonsvorming doen’ door en met leraren van het vmbo vind je hier.
Onderzoek naar de derde ruimte, ‘where both can live’, vind je hier.
//HANKE'S BETROKKENHEID
BIO HANKE DROP
Hanke Drop woont met haar gezin in de prachtige Achterhoekse buurtschap De Haart. Ze werkt op Hogeschool Utrecht als hoofddocent bij de opleiding vaktherapie (dat zijn eigenlijk drie bacheloropleidingen: beeldende therapie, muziektherapie en dramatherapie) en als senior-onderzoeker bij de onderzoeksgroepen Duurzame Gemeenschappen en Normatieve Professionalisering.
Van achtergrond is ze fysiotherapeut en arabist. Ze werkte een aantal jaren aan de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht (HKU), maakt zelf en blijft denken en werken met het kunstzinnige. Het meest recente boek waar Hanke aan meewerkte gaat dan ook over teacher artistry, Leraar zijn: ambachtelijk en kunstzinnig (2025).
Hetzelfde jaar waarin ze ook haar proefschrift Playing in a jazz quarter or marching in a brass band: exploring practices of teacher artistry (2025) stralend verdedigde, zie hiernaast.
📱LinkedIn @Hanke Drop
Contact met Hanke
BIO HANKE DROP
Hanke Drop woont met haar gezin in de prachtige Achterhoekse buurtschap De Haart. Ze werkt op Hogeschool Utrecht als hoofddocent bij de opleiding vaktherapie (dat zijn eigenlijk drie bacheloropleidingen: beeldende therapie, muziektherapie en dramatherapie) en als senior-onderzoeker bij de onderzoeksgroepen Duurzame Gemeenschappen en Normatieve Professionalisering.
Van achtergrond is ze fysiotherapeut en arabist. Ze werkte een aantal jaren aan de Hogeschool van de Kunsten in Utrecht (HKU), maakt zelf en blijft denken en werken met het kunstzinnige. Het meest recente boek waar Hanke aan meewerkte gaat dan ook over teacher artistry, Leraar zijn: ambachtelijk en kunstzinnig (2025).
Hetzelfde jaar waarin ze ook haar proefschrift Playing in a jazz quarter or marching in a brass band: exploring practices of teacher artistry (2025) stralend verdedigde, zie hiernaast.
📱LinkedIn @Hanke Drop
Contact met Hanke
Informatie en links naar andere mensen van vlees en bloed die Hanke en ons gesprek inspireerden:
Harold and the purple crayon / Paultje en het Paarse Krijtje In het Nederlands vertaald door Annie M. G. Schmidt. movie trailer (ENG): filmtrailer (NL) en het boek (via Bol.com)
Een toffe website voor iedereen die met kleine kinderen leest om deze beleving aan te zetten, neem een kijkje bij de Kinderboekenjuf voor een recensie + toepassing voor Paultje en het paarse krijtje.
Richard Sennett: twee boeken over omgaan met verschil: in maken, “De Ambachtsman, de mens als maker” (2016 - Nederlandse vertaling) en in samenleven, “Samen, een pleidooi voor samenwerken en solidariteit” (2016 - Nederlandse vertaling)
Elliott Eisner zegt het zo: “Good teaching depends upon artistry and aesthetic considerations. It is increasingly recognized that teaching in many ways is more like playing in a jazz quartet than following the score of a marching band. Knowing when to come in and take the lead, knowing when to bow out, knowing when to improvise are all aspects of teaching that follow no rule, they need to be felt. Much of good teaching is like that”. Dit fragment staat op pagina 382 van: Eisner, E. W. (2002). From episteme to phronesis to artistry in the study and improvement of teaching. Teacher and Teacher Education, 18, 375-385.
Embodied Cognition is een van de belangrijke begrippen waarbij vaak naar het werk van Varela wordt verwezen. Een van de boeken om je verder in te verdiepen is The Embodied Mind.
In de podcast verwijzen we naar een eerder tweeluik-podcast van The embodied Educator met Iko Doeland: deel 1 en deel 2.
De website van Arawana Hayashi over Social Presencing Theater is hier te vinden. In de podcast gaat het over drie uitspraken over 'embodiment in de wereld' die Arawana altijd in samenhang met elkaar brengt: strong back - open front - soft eyes
Samen met Otto Scharmer werkt Arawana in U-School. En ontwikkelden zij The Presencing Institute
Podcast over meester Han Post, die met zijn leerlingen van VSO De Meerklank in Zeist vol aandacht de natuur in gaat, vind je hier.
//ANDERE INSPIRATIE VAN VLEES & BLOED
Informatie en links naar andere mensen van vlees en bloed die Hanke en ons gesprek inspireerden:
Harold and the purple crayon / Paultje en het Paarse Krijtje In het Nederlands vertaald door Annie M. G. Schmidt. movie trailer (ENG): filmtrailer (NL) en het boek (via Bol.com)
Een toffe website voor iedereen die met kleine kinderen leest om deze beleving aan te zetten, neem een kijkje bij de Kinderboekenjuf voor een recensie + toepassing voor Paultje en het paarse krijtje.
Richard Sennett: twee boeken over omgaan met verschil: in maken, “De Ambachtsman, de mens als maker” (2016 - Nederlandse vertaling) en in samenleven, “Samen, een pleidooi voor samenwerken en solidariteit” (2016 - Nederlandse vertaling)
Elliott Eisner zegt het zo: “Good teaching depends upon artistry and aesthetic considerations. It is increasingly recognized that teaching in many ways is more like playing in a jazz quartet than following the score of a marching band. Knowing when to come in and take the lead, knowing when to bow out, knowing when to improvise are all aspects of teaching that follow no rule, they need to be felt. Much of good teaching is like that”. Dit fragment staat op pagina 382 van: Eisner, E. W. (2002). From episteme to phronesis to artistry in the study and improvement of teaching. Teacher and Teacher Education, 18, 375-385.
Embodied Cognition is een van de belangrijke begrippen waarbij vaak naar het werk van Varela wordt verwezen. Een van de boeken om je verder in te verdiepen is The Embodied Mind.
In de podcast verwijzen we naar een eerder tweeluik-podcast van The embodied Educator met Iko Doeland: deel 1 en deel 2.
De website van Arawana Hayashi over Social Presencing Theater is hier te vinden. In de podcast gaat het over drie uitspraken over 'embodiment in de wereld' die Arawana altijd in samenhang met elkaar brengt: strong back - open front - soft eyes
Samen met Otto Scharmer werkt Arawana in U-School. En ontwikkelden zij The Presencing Institute
Podcast over meester Han Post, die met zijn leerlingen van VSO De Meerklank in Zeist vol aandacht de natuur in gaat, vind je hier.
//ANDERE INSPIRATIE VAN VLEES & BLOED
🌱 Help je deze podcast groeien?
We zijn geen brein op pootjes in school noch ons leven. Mensen leren, mensen met hart & ziel, zenuwstelsel & zintuigen, bindweefsel & hersenen. ALLES doet mee in het leerproces, laten we daar meer in voorleven én onderwijzen!
Deze podcast maak ik met veel liefde en toewijding. Met jouw steun kan deze podcast blijven groeien en meer onderwijzers inspireren.
🌱 Help je deze podcast groeien?
We zijn geen brein op pootjes in school noch ons leven. Mensen leren, mensen met hart & ziel, zenuwstelsel & zintuigen, bindweefsel & hersenen. ALLES doet mee in het leerproces, laten we daar meer in voorleven én onderwijzen!
Deze podcast maak ik met veel liefde en toewijding. Met jouw steun kan deze podcast blijven groeien en meer onderwijzers inspireren.
Let's connect to spread more
embodied sparks across education
liz@theembodiededucator.nl